کم خونی در کودکان که همان کمبود گلبولهای قرمز خون است و همچنین پایین آمدن سطح هموگلوبین خون را نشان میدهد، گاه میتواند بسیار خطرناک و نگران کننده باشد. کم خونی یا آنمی در کودکان، علائم مختلف و بسیار زیادی دارد که بررسی آنها به تشخیص چنین بیماری کمک میکند؛ هرچند که بهترین راه تشخیص چنین عارضهای آزمایش است اما شما با مشاهده کوچکترین و جزئیترین علائم در کودک خود قادر به تشخیص آن خواهید بود.
اغلب نشانههای کم خونی در خردسالان، خستگی، خواب آلودگی، سرگیجه و عدم وجود انرژی است که در این صورت شک شما به کم خونی فرزندتان را برمیانگیزد؛ در ادامه سعی کردیم جزئیات کامل و دقیقی در رابطه با علائم کم خونی یا آنمی در کودکان را بررسی کنیم. نکته مهم و قابل توجه در رابطه با کم خونی این است که گاهی آنمی به خاطر بیماری دیگری ایجاد میشود و نشان از مشکلات جدیتری است پس باید هرچه سریعتر آن را تشخیص دهید و برای درمان اقدام کنید.
کم خونی کودکان چیست؟
قبل از اینکه به بررسی علائم کم خونی بپردازیم باید آنمی یا کم خونی در کودکان را بشناسید. زمانی که بدن یک کودک قادر به تولید هموگلوبین نیست و میزان آن در خون کاهش مییابد، به طبع اکسیژن رسانی به تمام سلولها نیز مختل خواهد شد؛ زیرا هموگلوبین نقش مهم و موثری در انتقال گازهای اکسیژن به سلولها را ایفا میکند. با این وجود کودکان خیلی سریعتر از بزرگسالان علائم کم خونی یا آنمی را بروز میدهند. به همین منظور پدران و مادران باید توجه زیادی به عملکرد بدن کودک خود داشته باشند تا قبل از اینکه دیر شود به کم خونی فرزند خود پی ببرند و برای درمان آن اقدام کنند. تشخیص به موقع کم خونی در کودکان میتواند از بروز بیماریهای خاص و حاد جلوگیری کند.
چه عللی باعث ایجاد کم خونی در کودکان میشود؟
علت ایجاد کم خونی در کودکان تنها به یک مورد ختم نمیشود و این موضوع ممکن است از عوامل مختلفی نشات بگیرد. فقر و سوء تغذیه از مهمترین مشکلاتی هستند که سبب بروز کم خونی یا آنمی در کودکان میشوند؛ علی الخصوص کودکانی که در شرایط سختی از لحاظ تغذیه قرار دارند ویتامینهای مورد نیاز بدنشان تامین نمیشوند، این موضوع میتواند عامل مهم و موثری در ایجاد کم خونی باشد؛ چرا که بدن هر کودک در هنگام رشد نیازمند دریافت ویتامینهایی از جمله B12، آهن، فولیک اسید و غیره خواهد بود.
در برخی موارد علت کم خونی در کودکان، مشکلات ژنتیکی و ارثی است. در این موارد کودک از بدو تولد مشکل کم خونی را از پدر یا مادر به ارث بردهاند که به مرور زمان علائم و نشانههای آن بیشتر نمایان میشود. البته چنین مشکلی میتواند باعث ایجاد مریضیهای شدیدتری شود و رشد و نمو کودک را نیز مختل کند. در این میان درمان و رفع کم خونی ارثی نیز به مراتب سختتر از درمان این عارضه به خاطر علل دیگر خواهد بود.
برخی عفونتها را نیز از جمله علل ایجاد کم خونی در کودکان میدانند؛ ما نیز در این میان علل اکتسابی و ارثی کم خونی را در کودکان بررسی کردیم، هرچند که جزئیات بیشتری در مورد انواع کم خونی وجود دارد که به آنها نیز خواهیم پرداخت. در حقیقت شما ابتدا باید با شناخت و تشخیص علائم کم خونی جهت تعیین نوع آن اقدام کنید تا درمان برایتان سادهتر شود.
جهت شناخت بیشتر در خصوص راه کارهای درمان بی اشتهایی در کودکان مقاله زیر را مطالعه نمایید :
درمان بی اشتهایی کودکان
بدن کودکان مبتلا به کم خونی چه علائمی نشان میدهد؟
کودکانی که به کم خونی مبتلا هستند گاهی علائم متفاوت و متعددی از خود نشان میدهند که والدین با بررسیهای دقیق فرزند خود میتوانند به عارضه آنمی پی ببرند. توجه داشته باشید که برخی کودکان ممکن است بیش از پنج مورد از این علائم را حس کنند اما در بعضی موارد نیز ایجاد چنین علائمی کمتر یا بیشتر از این تعداد خواهد بود. مهمترین علائم نشان دهنده ابتلا به کم خونی در کودکان شامل موارد زیر میشود:
- کاهش رشد جسمی و ذهنی عادی و نرمال کودک
- کاهش وزن
- کاهش میل به غذا خوردن و کمبود اشتها
- افزایش حجم شکم که بر اثر بزرگ شدن و تورم کبد و طحال به وجود میآید
- کاهش دمای بدن و یخ کردن انگشتان دست و پا
- رنگ پریدگی پوست و لبها
- طولانی شدن التیام زخمهای کوچک و بزرگ
- گود افتادگی و تیرگی زیر چشمها
- ایجاد زخم در کنارهها و سطح زبان
- ایجاد زخم در اطراف لثهها
اگر کودک خود را در حال خوردن خاک یا یخ دیدید بهتر است علائم دیگر را نیز چک کنید؛ زیرا میل به خوردن موارد غیر عادی نشان از هوسهای غیرطبیعی دارد که به آنمی مربوط میشود، با دیدن هر یک از این علائم ممکن است به سلامت کودکتان مشکوک شوید. اما مواردی وجود دارند که نشان از کم خونی بسیار شدید در کودک هستند که شامل موارد زیر میشوند:
- سردردهای شدید و طولانی
- سرگیجههای غیر عادی و طولانی مدت
- احساس گیجی و خستگی شدید حتی پس از استراحت و بیدار شدن از خواب
- نفس تنگی و عدم ادامه دادن به فعالیت و بازی
- ایجاد اختلال در روند طبیعی ریتم قلب
- تورم و افزایش حجم دستها و پاها
مهمترین عواملی که احتمال کم خونی را در کودکان افزایش میدهد
عوامل بسیار زیادی وجود دارند که میتوانند در سلامت کودک اثرگذار باشند و او را به سمت ابتلا به کم خونی یا آنمی سوق دهند. از مهمترین عواملی که در این زمینه میتوان نام برد، تولد در کشورهای فقیر است؛ به طور کلی کشورهای فقیری از جمله سومالی و آفریقای جنوبی که به لحاظ تامین مواد غذایی مفید و سودمند فقیر هستند؛ از این رو کودکی که در چنین کشورهایی متولد میشود ممکن است دچار سو تغذیه شده و مبتلا به آنمی گردد.
در این میان کودکان از بدو تولد تا یک سالگی باید فقط از شیر مادر تغذیه کنند، حال اگر کودکی، قبل از رسیدن به یک سالگی از شیر گاو یا بز تغذیه کند در سنین بالاتر مبتلا به کم خونی خواهد شد. همچنین اگر کودکی تا دو سالگی فقط و فقط از شیر مادر تغذیه کند و به هیچ عنوان تغذیههای کمکی از جمله شیر گاو یا شیر بز را مصرف نکند، در خطر آنمی قرار خواهد گرفت.
کودکانی که در بدو تولد وزن آنها کمتر از حالت طبیعی بوده یا زودتر از ۹ ماهگی به صورت نارس به دنیا آمدهاند. همچنین کودکانی که به مدت طولانی با بیماریهای عفونی یا کلیوی دستوپنجه نرم کردهاند، بیشتر در معرض ابتلا به کم خونی یا آنمی قرار دارند. در این میان نباید در مصرف مواد غذایی و مقوی نیز افراط کرد؛ چرا که بدن به اندازه نیاز ویتامینها را دریافت میکند. در صورت تجمع مواد معدنی و ویتامینها نیز بدن با مشکلات و بیماریهای مختلف روبرو خواهد شد.
انواع کم خونی در کودکان
شما به عنوان یک والد باید بدانید که کم خونی در کودکان انواع مختلفی دارد و تنها به یک نوع منوط نمیشود. پس از اینکه به کم خونی کودک خود پی بردید آنگاه زمان آن فرا میرسد که نوع آن را تشخیص دهید تا بتوانید به راحتی برای درمان آن اقدامات لازم را انجام دهید. از جمله انواع آنمی و کم خونی در کودکان شامل موارد زیر میشود:
- بدن یک کودک برای تولید گلبولهای قرمز نیازمند میزان معینی از آهن است که کودک از بدو تولد آهن مورد نیاز را از طریق قطره آهن دریافت میکند. از جمله انواع کم خونی در کودک میتوان به کم خونی ناشی از کمبود یا فقر آهن اشاره کرد.
- یکی از مشکلات ژنتیکی که باعث ایجاد کم خونی در کودکان میشود، کم خونی داسی شکل است که در این نوع بیماری گلبولهای قرمز خون به شکل داس و نیم دایره هستند که این تغییر شکل باعث ایجاد اختلال در حرکت آنها در مویرگها شده و در نتیجه خونرسانی به اندامهای کودک بهدرستی انجام نخواهد شد. این نوع کم خونی تا بزرگسالی گریبانگیر فرد مبتلا خواهد بود.
- کم خونی همولیتیک را نوع دیگری از انواع آنمی میدانند که در این نوع کم خونی گلبولهای قرمز خون از بین میروند و این مشکل به دلیل استفاده و مصرف برخی داروها یا ابتلا به عفونتهای بسیار شدید است.
- تالاسمی یکی دیگر از انواع کم خونی بوده که با تغییر شکل گلبولهای قرمز همراه است و به صورت کاملاً ژنتیکی و ارثی به کودک منتقل میشود.
- در تنوع کم خونی میتوان به آنمی مگالوبلاستیک اشاره کرد که در واقع گلبولهای قرمز به قدری حجیم و بزرگ میشوند که حرکت آنها از میان مویرگهای بدن کودک بسیار سخت بوده و با مشکل روبرو خواهد شد و همچنین جذب ویتامین B12 و اسید فولیک را با اختلال مواجه میسازد.
اگر نمیدونی که چه زمانی باید چه واکسنی رو به کودک خودتون تزریق کنید حتما این مقاله رو مطالعه کنید :
مراقبتهای پزشکی و واکسیناسیونهای حیاتی کودکان
💡 پیشنهاد جدول برای مرجع سریع والدین و پزشکان
| موضوع | نکات پیشنهادی |
|---|---|
| هموگلوبین نرمال | نوزاد: 14–24 g/dL، شیرخوار: 10–14 g/dL، کودک پیشدبستانی: 11–13 g/dL، نوجوان: 12–16 g/dL |
| تشخیص انواع کمخونی | فقر آهن، مگالوبلاستیک، همولیتیک، ناشی از بیماری مزمن |
| شاخصهای آزمایشگاهی | Hb, Hct, MCV, فریتین, ترانسفرین، آزمایش ژنتیک در موارد خاص |
| علائم بر اساس شدت | خفیف: خستگی، رنگ پریدگی؛ متوسط: ضعف، بیحوصلگی؛ شدید: تنگی نفس، اختلال رشد |
| پیشگیری | تغذیه متنوع، مکملهای لازم، کنترل عفونتها، آموزش والدین |
| درمان | دوز و نوع مکمل، مدت زمان درمان، نکات مصرف و عوارض جانبی |
نحوه تشخیص و درمان کم خونی در کودکان
برای تشخیص کم خونی کودکان باید به علائمی که بدن آنها نشان میدهد توجه کنید، اما به طور کلی آزمایش خون میتواند میزان کم خونی و نوع آن را نیز مشخص کند. حال اگر علائم و نشانههای کم خونی را در کودک خود مشاهده کردید نگران نباشید؛ چرا که ممکن است به یک سرماخوردگی یا بیماری جزئی مبتلا شده باشد که نتیجه یک آزمایش دقیق میتواند شما را از نگرانی برهاند. برای درمان کم خونی میتوان به صورت خانگی یا دارویی اقدام کرد که قطعاً روشهای دارویی توسط پزشک متخصص تجویز میشوند. برای درمان کم خونی کودکان، آن هم به روش خانگی بهتر است از مواد غذایی سرشار از آهن مثل سبزیجات، حبوبات و گوشتها استفاده کنید.
نتیجهگیری
همانطور که میدانید کم خونی در کودکان نیز مانند دیگر بیماریها ممکن است مشکلی جدی و خطرناک باشد؛ بنابراین تشخیص زود هنگام آن میتواند روند درمان را سرعت بخشد. در این مطلب درباره علل و عواملی که سبب ایجاد کم خونی میشوند اطلاعات کاملی در اختیارتان قرار دادیم و تمامی علائم کم خونی و آنمی را در کودک بررسی کردیم تا شما با مشاهده هر یک از این علائم به کم خونی کودک خود پی ببرید و جهت تشخیص و درمان زود هنگام آن اقدامات لازم را انجام دهید.
بدون دیدگاه