میزان خوابی که برای کودک مورد نیاز است به خود کودک و عوامل خاص دیگری از جمله سن او بستگی دارد و برای همهی سنین یکسان نیست؛ با توجه به اینکه نوزادان تازه متولد شده هنوز ساعت بیولوژیکی داخلی یا ریتم شبانه روزی ندارند؛ الگوی خواب آنها ارتباطی با چرخههای روشنایی روز و شب ندارد؛ میزان خواب نوزاد با رشد کودک تغییر میکند برای مثال، نوزاد تازه متولد شده ممکن است بین 14 تا 17 ساعت در روز بخوابد، در حالی که یک کودک 9 ساله به حدود 9 تا 11 ساعت خواب نیاز دارد این تغییرات نشان میدهد که خواب کودک نه تنها برای رشد جسمی، بلکه برای سلامت روانی و یادگیری او نیز حیاتی است و اگر میزان خواب با نیازهای سنی او هماهنگ نباشد، ممکن است روی رشد و رفتار کودک تأثیر منفی بگذارد؛ در ادامه به توضیح بیشتر درباره مقدار خواب کافی برای کودکان میپردازیم:
میزان خواب نوزادان
- نوزادان1 تا 4 هفته؛ 15 تا 16 ساعت در طول روز: نوزادان به طور معمول حدود 15 تا 18 ساعت در طول روز میخوابند؛ معمولاً نوزادان بین 1 تا 4 هفته، در طول روز در دورههای کوتاه 2 تا 4 ساعته به خواب رفته که این میزان در نوزادان نارس ممکن است بیشتر از نوزادان دیگر باشد در حالی که برخی از نوزادانی که کولیک گوارشی دارند کمتر از دیگر نوزادان میخوابند.
- 1 تا 4 ماهگی؛ 14 تا 15 ساعت در طول روز: کودک بعد از 6 هفتگی کمی نسبت به قبل آرامتر میشود و شاید متوجه شوید که الگوی خواب آن منظمتر شده است؛ طولانیترین دورههای خواب کودکان 1 تا 4 ماهه بین 4 تا 6 ساعت است و معمولاً این کودکان دوست دارند که در طول عصر بخوابند.
- 4 تا 12 ماهگی؛ 14 تا 15 ساعت در طول روز: کودکان بین 4 تا 12 ماهه، معمولا حدود 12 ساعت میخوابند؛ اگرچه خوابیدن تا 15 ساعت نیز کاملاً طبیعی است اما در این سن ایجاد عادات سالم برای خواب کودک در طول روز ضروری بوده زیرا کودک در سن 4 تا 12 ماهگی، اجتماعیتر از گذشته میشود و الگوی خواب او نیز بیشتر شبیه بزرگسالان خواهد شد.
میزان خواب کودکان 1 تا 3 ساله
- کودک شما بعد از 1 سالگی و رفتن به سوی 18 تا 21 ماهگی، دیگر خواب صبح و اوایل بعد از ظهر را ندارد و احتمال خواب کودکان در این سن یک بار در روز است با اینکه معمولاً به 12 تا 14 ساعت خواب نیاز دارند ولی حدوداً 10 ساعت در طول روز میخوابند.
- کودکان 21 تا 36 ماه هنوز نیازبه خواب روزانه دارند و ممکن است در طول روز بین 1 تا 3 ساعت و نیم خواب داشته باشند؛ کودکان در این سنین بهتر است ساعت 9 شب به رختخواب رفته و بین 6 تا 8 صبح هم بیدار شوند.
میزان خواب کودکان 3 تا 6 ساله
- ساعت خواب کودکان3 تا 6 ساله، معمولاً 7 بعد از ظهر است اما اگر 9 شب به رختخواب بروند و ساعت 6 تا 8 صبح بیدار شوند هم غیرطبیعی نیست؛ گفتنی است که میزان خواب کودک در 3 سالگی کمتر میشود، اما به هر حال کودکان در این سن احساس میکنند که باید یک خواب روزانه کوتاه داشته باشند.
- میزان خواب روزانه کودکان در سن 5 سالگی کاهش پیدا کرده و حتی ممکن است به صفر برسد؛ زیرا مدت خواب کودک از سن 3 تا 6 سالگی به تدریج کمتر میشود ولی معمولاً مشکل خاصی برای کودک از جهت خواب، در این بازه سنی پیش نمیآید.
همچنین در خصوص افزایش سیستم ایمنی بدن کودک خود می توانید مقاله راهکارهای علمی جهت افزایش سیستم ایمنی بدن کودک را مطالعه نمایید.
میزان خواب کودکان 7 تا 12 ساله
- کودکان از سن 7 تا 12 سالگی، فعالیتهای مختلف اجتماعی، خانوادگی و مدرسهای دارند به همین دلیل به تدریج دیرتر از گذشته به خواب میروند؛ بهتر است که نوجوانان 12 سال، نزدیک به ساعت 9 شب به رختخواب رفته و 9 تا 12 ساعت خواب باشند اما به طور میانگین مدت زمان خواب کودک بین 7 تا 12 سال، همان 9 ساعت است و نباید والدین این مقدار را به منزلهی کمخوابی بگذارند.
میزان خواب نوجوانان 12 تا 18 سال
- نیاز به خواب نوجوانان از سن 12 تا 18 سالگی کاهش پیدا میکند اگرچه در سنین نوجوانی و بلوغ، برای رشد بدن نیاز به خواب کافی وجود دارد؛ اما به هر حال با توجه به افزایش فعالیتهای اجتماعی در این سنین و فشارهای مدرسه و اجتماع، احتمالا کیفیت و میزان خواب این بازه سنی کاهش پیدا میکنند.
تاثیرات خواب ناکافی برای کودکان
در ادامه برخی از مهمترین تاثیرات خواب ناکافی برای کودکان را توضیح میدهیم:
- افزایش تحریکپذیری و بیقراری
کودکان معمولاً به دلیل خواب ناکافی تحریکپذیرتر شده و بداخلاقتر میشوند؛ از جمله علائم تحریکپذیری آنها میتوان به بروز رفتارهای پرخاشگرانه یا زود از کوره در رفتن اشاره کرد؛ این تغییرات حتی میتوانند روی زندگی اجتماعی کودکان نیز تاثیر بگذارند.
- کاهش توانایی آنهادر حل مسائل
اگر خواب کودک کافی نباشد میتواند روی تفکر منطقی و تصمیمگیری آنها تأثیر بگذارد عملکرد این کودکان به ویژه در محیطهای تحصیلی یا در زمان انجام تکالیف افت میکند.
- افزایش اختلالات رفتاری
یکی از تاثیراتی که کمبود خواب بر کودکان میگذارد بروز علائم اختلالات رفتاری مثل ADHD است این کودکان احساس بیقراری زیادی داشته و نمیتوانند رفتارهای خود را کنترل کنند.
- اختلالات سلامت روان
سطح استرس، اضطراب و افسردگی در کودکانی که به اندازه کافی نمیخوابند زیاد است؛ خواب ناکافی هورمونهای مرتبط با خلقوخوی این کودکان را تحت تاثیر قرار داده و موجب بروز تغییرات روحی و روانی آنها میشود.
همچنین برای مدیریت تغذیه و سلامت کودک خود می توانید مقاله تغذیه ناسالم کودک را مطالعه نمایید.
خواب کافی برای رشد و سلامت کودکان چقدر مهم است؟
لازم است بدانید که خواب کودک به عنوان یکی از مهمترین محرکهای رشد جسمی و ذهنی او شناخته میشود به همین دلیل کودکان باید حتما به اندازه کافی بخوابند در ادامه مهمترین دلایل داشتن خواب کافی برای رشد کودکان را توضیح میدهیم:
- رشد فیزیکی و ترمیم بافتها
خواب کافی یکی از فاکتورهای مهم در ترشح هورمون رشد است و منجر به رشد عضلات، استخوانها و بافتهای ضروری بدن میشود بدن کودکان وقتی وارد مرحله خواب عمیق یا (NREM) میشود، هورمون رشد بیشتری تولید میکند.
- تقویت سیستم ایمنی بدن
خواب کافی باعث میشود بدن کودکان به شکل موثرتری با عفونتها و بیماریها مقابله کند سیستم ایمنی بدن در حالت خواب فعالتر بوده و تعداد سلولهای کشنده طبیعی (NK cells) و لنفوسیتها افزایش مییابد؛ این سلولها نقش موثری در مبارزه با ویروسها و باکتریها دارند؛ خواب کافی سیتوکینها و پروتئینهای مهم برای سیستم ایمنی بدن را تولید و آزاد میکند که برای مبارزه با عفونتها و التهاب بسیار مهم هستند.
- پردازش و ذخیرهسازی اطلاعات
زمانی که کودکان میخوابند، مغز آنها شروع به پردازش اطلاعات روزانه کرده و آنها را به حافظه بلندمدت انتقال میدهد که طی این فرآیند حافظه کودک تقویت میشود؛ بنابراین عملکرد شناختی و یادگیری بهتری از خود نشان میدهند.
- تنظیم هورمونها و فرآیندهای متابولیکی
وقتی میزان خواب کودک کافی باشد باعث تقویت هورمونهای لپتین و گرلین شده که تاثیر زیادی در تنظیم اشتها و متابولیسم بدن دارند؛ خواب همچنین به تنظیم هورمونهای استرس در بدن کمک میکند.
- بهبود تمرکز و عملکرد تحصیلی
کودکان از 5 سالگی وارد دوره جدیدی از زندگی مثل پیشدبستانی و دبستان میشوند و اگر خواب کافی نداشته باشند، دچار مشکلاتی چون: کمتر شدن تواناییهای شناختی و کاهش دقت شده که منجر به افت عملکرد تحصیلی میشوند.
سخن پایانی
همانطور که گفتیم همه افراد و به ویژه کودکان برای بازیابی انرژی و عملکرد بهینه به میزان مشخصی از خواب نیاز دارند؛ اما مقدار خواب کافی برای هر کودک متفاوت است برای مثال، یک نوزاد نیاز دارد بیشتر از نصف روز بخوابد، اما در سنین بالاتر معمولاً به 7 تا 9 ساعت خواب در شبانهروز نیاز دارد که این مقدار بر اساس عوامل مختلفی مانند سن، وضعیت سلامتی، و فعالیتهای روزانه متفاوت است اگر میخواهید ساعت خواب کودک را تنظیم کنید لازم است عادات کودک را در هر بازه سنی بشناسید اما با تمام این اوصاف سختگیر نباشید و اجازه دهید که فرزندتان طبق طبیعت خود پیش برود؛ فقط توصیه میکنیم اگر کودک به صورت غیرطبیعی کمبود خواب دارد یا بیشتر از حد لازم میخوابد حتماً برای تنظیم میزان خواب آن با دکتر اطفال یا متخصصین این حوزه مشورت کنید.
بدون دیدگاه